Baba z masielnicą

1975, Maciej Ćwierzyk

Początek rozwoju polskiej sztuki ludowej przypada na połowę XIX wieku. Sztuka ludowa tego okresu była sztuką społeczności chłopskiej (niepiśmiennej), sztuką grupy. Była elementem scalającym grupę lokalną i manifestowała przynależność do niej twórców. Cechowały ją: wierność tradycji, przekazywanie umiejętności z pokolenia na pokolenie oraz - jak stwierdza Aleksander Jackowski - "naturalny sposób myślenia artystycznego wynikający z poszanowania i znajomości surowca, narzędzia, techniki wykonania" .
Sztuka ludowa, styl ludowych cechy, były i są tematem rozważań wielu znawców tej dziedziny. Najogólniej rzecz ujmując owe cechy stylu ludowego to: układ frontalny, zwartość budowy, lapidarność konturu, typizacja postaci, dekoratywność i konwencjonalizm form, geometryzacja czy rytmizacja formy. Sztuka społeczności chłopskiej, funkcjonująca w ramach tradycyjnej społeczności wiejskiej, odzwierciedlała jej upodobania estetyczne i jej światopogląd. Sztuka przekazywana tradycyjnie, w niezmienionej formie z pokolenia na pokolenie, uznana została na przełomie XX/XX wieku, właśnie dzięki owej tradycji, za korzenie kultury narodowej. To właśnie w XIX wieku na ziemiach polskich rozwinął się ruch ludoznawczy, a na przełomie wieków XIX/XX wzrosło zainteresowanie sztuką ludową.
Do niewątpliwie najbardziej indywidualnego kierunku w sztuce ludowej należy rzeźba. Początki jej sięgają końca XVIII wieku, a pełen rozkwit, ograniczony jednocześnie i tradycją i kanonami religijnymi, przypadł na XIX wiek. Współczesna rzeźba ludowa ulegała i ulega nadal ciągłym przemianom, gdyż bardzo silnie związana jest z osobowością twórcy i wypływa z jego wewnętrznej potrzeby. Rzeźbę ludową od rzeźby profesjonalnej odróżnia swoisty dla danego twórcy, wypracowany sposób rzeźbienia. Takie cechy rzeźby ludowej jak np. deformacje i dysproporcje stały się obecnie wyróżnikiem kwalifikującym ją do dzieł sztuki. Współczesna rzeźba ludowa, stała się terenem poszukiwań formalnych i tematycznych.